Zarokan fr Kurd bikin

Mesela Kurd i qas di war siyas de alak bin j, girngiy bi zimn nadin. Mesela Kurd fr zarokn xwe nakin, yan j Laz bin, Laz fr wan nakin tev ku bi ziman xwe dizanin.

02 Aralık 2017 Cumartesi | Kurd

LUQMAN GULDIV

 

Elonore Fourniau keeke ciwan a ji Fransay ji gel anda Okstan t. Ew dema li Stenbol dimne dixwne tkiliy bi mzk anda Kurd re j datne li ser nternet nexasim bi amra xwe ya ku mirov dikare ji Frans weke kemaeya bi erx wergerne Kurmanciy di medya civak ya Kurd de navdar bye. Tev Ewrpbna xwe bi Kurmanciyeke zelal telefzkirina strann Kurd j dike ku guhdarn w bhtir j hez bikin. Elonore Fourniau niha albmeke xwe amade dike gelek kar xebatn konseran hemdem bi r ve dibe. Ji bil komeke bnav komeke binav di nava gelek projeyn muzk anda gel de cih xwe digire. Me j pirs ka ima Elonore Fourniau ya ku li Pars bea drok xwend mthann mamostetiya drok li dv xwe hitin, zend bendn li muzk muzka keviyan li hember navendan bada. W j texsr nekir jidil semm bersiv da me.

Elonore Fourniau hna dema zarok bye tkiliya w bi mzk re dibe, amra w ya destpk j piyano ye. L dema pit bi dawkirina xwendina zanngeh ber xwe dide Stenbol, li wir ji bo ku debara xwe bike dersn piyanoy muzk dide. Bi git j di heman dem de elaqeya w ji muzka gelr ya dinyay re dibe; ji bo ku xwe di nav v de bi cih bike j li amrek digere ku lxe: Encam ew dest bi lxistina Hurdy-Gurdy yan j kemaeya bi erx (vielle roue) dike.

 

Di guhn pitik de ev newa hatine gotin

L ima muzkn Kurdistan, yn Lazistan, yn wan keviyn navendn mna Stenbol Enqer? Dema ez pitik bm, d bav min li Tirkiyey diman. Xaltka min j ber hatib Tirkiyey teza xwe ya zanngeh li ser Elewiyan Tevgera Kurd nivsb. D bav min j akademisyen in, li ser geln Asya Navn lkolnan dikin. Dayika min li INALCOy profesor e, niha ji bo lkoln li Kurdistan ye. Bav min j li zanngeha EHESS ye. Tesra v helbet li min heye. Min p drok xwend, min mthana mamostetiy j li dv xwe hit. Hing min got, beriya ez bm wezfedarkirin, ez salek ji xwe re biim Tirkiyey, fr ziman baxlem bibim. Ez m konservatuwar, li wir elaqeya min ji mzka Kurd re b, min ew nas kir. Li ser v min rya xwe dt. Min ji mamostetiy stfa kir. Min biryar da bibim muzkjen. ez ne poman im.

 

Koma p, Koma Esman derba mamostetiy xwar

Tecrbeya xwe ya koma Esman j em bi bra w dixin, Li konservatuwar, du sal nvan ez perwerde bm. Li wir hevaln min bn pirraniya wan Kurd bn, Muhammet Besi, Mehmet Salih Inan agri Ko. agri Ko bilrvan heb, w pniyaza damezrandina komek kir. Sala 2013an b. Me dest p kir, me klpek kir. Klp hat parvekirin, em hem ecbmay man hem j dilxwe bn. L ji ber ertan li Tirkiyey, me dewam nekir.

Ev ertn Elonore Fourniau behsa wan dike, ew e ku xwendekarn endam kom, xwe ji ezmnn zanngeh mamostetiya muzk re amade kirin dev ji kar kom berdan. Ango Elonore Fourniauy ten muzk dikir, l wan din nedikar weke w bikin. Bi her hal bi v kom re li Fransay menejer ji bo wan turneyek eyar dike ku ji bo Elonore Fourniauy tecrbeyeke xwe bye; nexasim j ji ber ku strann gelr yn ji Serhedan Hekariyay gotine.

Hv dimne, Elonore Fourniau dibje, bilrvan me hna dixwaze kar muzk dewam bike belk j kom bi rengek ji rengan siberoj dewam bike.

 

Bi Mkal Aslan re nstrumana w heye 

Elonore Fourniau gelek muzkjenn Kurd j nas dike dibje, pit ku li konsereke Mkal Aslan, w j li nstrmana xwe xistiye, hing Mkal Aslan ji ber ku nstrman bala w kiandiye, peywend p re daniye. Encam, hem di gelek konsern li Tirkiye hem j li konsern li dervey Elmanyay, kemaeya bi erx Elonore Fourniau tev Mkal Aslan derdikevin ser dik. Heta Di albma daw ya Mkal de amra min gelek cih digire. Qeydiyn w bi daw bn, albm j w derkeve wexteke nzk.

 

Li Awustralyay ez xen kirim

Kurdn li dervey welt dema muzkjenan dibnin ne ten muzka wan, l bhna wan hestreta xwe bnder dikin bi ya Elonore Fourniauy: Li Awstralyay Kurdan elaqeyeke wisa nan da ku min di emr xwe de nedtib. Mvanperwer, niyetbaiya wan weke xwe mab. Mirovan gelek hez ji me kir. Ev ji bo me bi xwe gelek ecb b. Bi git li Ewrpay mirov gelek ji dil xwe nz me dikin.

Her ne Kurd in, mesela niha ne komeke rnit be j, hevaln min hene ku em bi hev re derdikevin ser dik, hin j Frans, hin j ji welatn rojava; guhdar ten Frans ne dema li muzka me dihisnin, ew j gelek raz ne. Helbet ew heman maney l bar nakin.

 

Koma b nav

Elonore Fourniau niha tev Sylvain Barou y Breton Efren Lopez Span hema hema weke komek dixebite, l Ji ber ku hna nav me nne, em ne kom in. Van mehn li piya me em dixwazin li festvaln Ewrp weke komek derkevin ser dik. Bi Christine Zayed a Fislistn re j kar muzk dike ku muhim dibne.

L ima Laz, ew ji ku hat? Elonore Fourniau dibje, Ji ber ku ez fr tembr bm, ez fr deyin Elewiyan. Pa j bi muzka Kurdan re ev xurttir b. Bi rya wan bi muzka derya re j nas kir. L li konservatuwar bi nav muzka Tirk gelek titn a fr dikirin. Gelek stran hatine wergerandin. Min dizan, l dema ku m devern wan stranan, min dt ziman gelek girng e.        

 

  

Rexneyeke ziman Zarokn xwe fr Kurd nakin

Bi ya Elonore Fourniau ziman pirr muhim e, l dsa bi ya w Mirov gelek qmet bi v yek nadin. Mesela Kurd i qas di war siyas de alak bin j, girngiy bi zimn nadin. Mesela Kurd fr zarokn xwe nakin, yan j Laz bin, Laz fr wan nakin tev ku bi ziman xwe dizanin. Wek din dayik bavn wan bi gelek zmar, stranan dizanin, wan qeyd nakin. Mirov dimirin, bi wan re ziman and j. Ev min gelek xemgn dike. 

Ziman piyn me j heye, Okstan. Bav min ji bo mana v ziman tkoiya. Ew tim bi min re bi v ziman di peyiv dema ez pik bm. Niha ez fm dikim, l nikarim bipeyivim. Armanca min e ku ez hestyariya ziman bi mirovan re kim: Ev ziman we ye, ziman we dimire, xwed l derkevin.

 

naelah ez mna bilbil biaxivim

Tu ewqas hestyar, gelo tu fr Kurmanc yan j Kirmanck dib, pirseke ku v bersiva yekser li xwe vegerand dibne: Helbet, ez fr Kurmanc dibim. Ez dikarim xwe p fade bikim, l ne titn pirr zehmet. (ji vir p ve hevpeyvn bi Kurmanc dewam dike.) Ez dixwazim Kurmanciya xwe batir bikim nela, ez rojek mna bilbil biaxivim.

Projeyeke din a Elonore Fourniau projeya Telli Turnalar ye ku t de du Tirkiyeyn li Fransay tu kesn ne Tirkiyey yn li Tirkiyey t de cih digirin. Ji Cangul Kanat, Gulay Hacer Toruk Petra Nachtmanova ew bi xwe kom pk tnin. Projeya yek car niha veguher projeyeke dewam nav Telli Turna j b nav koma v projey.  

Kar Elonore Fourniau pirr e, hna n klba xwe ya yekem li Berln amade kir li ser hesabn xwe yn medaya civak belav kir. ya ji w j sertir, ew albma xwe ya yekem amade dike. Di kom de deng amra w d li p bin, l gelek kes w bi deng muzka xwe di albma w de cih xwe bigirin. Di albm de strann bi Kurd (pirran bi Kurmanc yek bi Kirmanck), yn bi Tirk w hebin, ji bil wan ew difikire ku straneke Ermenk yeke Laz j bixe albm: Mirov fr bne, di albmek de guh bidin yek ziman, l ez v naxwazim; hez dike bila guh bide albm, hez nake j bila guh nede.  

 


 

Muzka dawetan xwe e l org nebya   

Elonore Fourniau ji dawetan muzka wan j pirr hez dike, heta li Awstralyay Kurdeke ku p re by heval rica dike li daweta xizm w li nstrumana xwe j dixe, l, Li dawetan ev org klavyeyn elektronk, muzk xira dikin. L mixabin mirov j fr v bne. Ez pirr hez ji dahol zurn dikim. Dema kesek li dawet dibje, hema te dt, org yan j tembra eleltronk l xist. Tenbra elektronk bila terzek be, l org muzk xira dike. Ez rojek komeke dawet kim, w bhtir gelr be cih org t de nebe.

 


 

Atolyeyn govend muzk

Elonore Fourniau gelek caran kargeh atolyeyn muzk govend ji biyaniyan re organze dike. Ew dibje, dema ez dibnim, tita ku ez fr bme, dikarim bidim mirovn din, wan fr bikim, ez gelek bextewer dibim. Her jrtiya w j, by ku mutewaz bibe, ekere dibje, Ji ber ku ez bi av guhn keseke xerb fr bm, ez dikarim hsantir fr kesn w and muzk nas nakin. Ji ber w j ez gelek hez dikim fr bikim.

 


 

Konservatuwara Dengbj Xalide

Elonore Fourniau wek din j xwe p tr nake ku li konservatuwar bi komn muzk xwe fr muzka Kurd bike; ew die ber dest dengbjeke jin a ku bi xwe rbazeke frkirin bi p xistiye: Ez m cem Dengbj Xalde. Min dixwest perwerde bibim. W jin bi rast j gelek bi min re alkar b. Ew dengbj e; repertuwara malbata w heye, wan dibje. L ya muhim ew e, w rbazek bi p xistiye; ew neye konservatuwar bi notayan j nizane, l bi temam xwezay rbazeke w heye. Hna j dema diim Stenbol, ji bo end kliyan j be diim cem w ew ders dide min. Li gor tona deng, deng w, qirika w ez hewl didim deng xwe derxim. Ew gelek temrnan dike. Ey heyrana w me. Bi sebir wan temrnan dike. Ew ji Elezz ye. Tita ez ji w fr bm, bi pxistina qirik, bilvkirin gelek titn din in. W bi xwe ev li hev anne; gelek jhat ye weke perwerdekarek. Gelek kes dikarin j tir kilaman bibjin, l ew dizane gotina kilaman fr bike.

 


1077

YEN ZGR POLTKA