İlk fide 3 bin yıl önce dikilmişti Erciş Üzümü yok oluyor

Van’ın Erciş ilçesinde yetiştirilen dünyaca ünlü endemik Erciş üzümü yok olmakla karşı karşıya.

12 Ekim 2017 Perşembe | Toplum-Yaşam

Van’ın Erciş ilçesinde yetiştirilen dünyaca ünlü endemik Erciş üzümü yok olmakla karşı karşıya. Erciş şehir merkezinde ve köylerinde yetiştirilen ve bir dönem halkın geçim kaynağı olan Erciş üzümü bugün yok denecek kadar azaldı. 

Mezopotamya’nın bereketli topraklarında yetişen binlerce ürün, Türk devletinin bilinçli politikaları ve duyarsızlığı nedeniyle yok oldu. Bu topraklarda yetişen endemik ürünlerin çok azı günümüze kadar gelebildi. Bu endemik ürünlerde biri de dünya da sadece Erciş’te yetişen, Erciş üzümü. Van’ın Erciş ilçesinde yetiştirilen ve tarihi 3 bin yıl öncesine dayanan endemik Erciş üzümü, günümüzde çok az miktarda yetiştiriliyor. Erciş üzümü, 3 bin yıl önce ilk Urartular tarafından dikildi. Erciş Karataşlar Mevkiinde bulunan taşlar üzerine 3 bin yıl önce çivi yazısıyla yazılan kitabede, Urartu Kralı Menua’nın üzüm bağlarını talan edenlere beddua ediyor. Kitabede “Menua işpinioğlu, Tanrı Haldi için bu asma üzüm bağlarını diktirdi. Her kim ki bu asmalara zarar verirse, Tanrı Haldi, Tanrı Teşuuba, Tanrı Şevini ve bütün tanrılar onu güneş altında kavursun” yazısı bulunuyor.


Ermeni tehcirinden sonra üzüm bağları sahipsiz kaldı

Erciş ve köylerinde 1915 yılına kadar Erciş’te yaşayan Ermeniler ile Kürtlerin birlikte yetiştirdikleri Erciş üzümü daha çok şarap, pekmez, kuru üzüm olarak yapılırdı. 1915 yılındaki Ermeni tehcirine kadar Ermeni vatandaşları topraklarının büyük bölümünü üzüm bağlarıydı ve geçimlerini üzüm yetiştiriciliğiyle sağlardı. Ermeni tehcirinden sonra üzüm bağları sahipsiz kaldı ve yüzde 80’i sahipsizlikten yok oldu. Erciş’in Salihiye, Vanyolu, Yekmal, Kasımbağı mahalleri ile Çelebibağı beldesinde yoğun şekilde üzüm yetiştirilirdi. Bugün sadece Salihye Mahallesinde birkaç dönüm üzüm bağı bulunuyor.

Hiçbir destek alamayan üzüm yetiştiricileri bağlarını ya tarlaya ya da meyve ve sebze bahçelerine çevirdi. Kilosu 5 ile 8 TL arasında değişen Erciş üzümü şeker hastalığından kanser hastalığına kadar birçok hastalığa iyi geliyor. Sırf bu nedenle bile Erciş üzümü vatandaşlar arasından büyük rağbet görüyor. Dünyada sadece Erciş’te yetişen bu üzüm türüne gereken önem verilmemesi halinde, çok yakın zamanda yok olacak.


ANF / WAN


610

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA