Forma demokrasiy kon berxwedan

11 Kasım 2017 Cumartesi

YEKO ARDL

Her gava ku "world" a ngilz "Welt" a Elman dibihzim bjeya welt t bra min. Nizanim ji aliy kok binyada hevok ve iqas nzk hev in, di Kurd de ev wek nitiman ango wetan e. L di herdu zimann din de, di wateya chan de dih bikarann fmkirin.

Heftya bihur li Strasbourg ku ev endek e em bnavber behsa w dikin, di bin ban Konseya Ewrpay (KE) de, bi nav World Demokracy Forum (Foruma Demokrasiy ya Chan) bi dirjahiya deh rojan xebatn nqa danstandinn li ser pirsgirkn demokrasiy hatin kirin. Babeta sereke ya li ser hat sekinandin j, populzm b.

Ev cre xebat cara ewil sala 2012an li heman cih hatiye destpkirin. Ji gelek devern chan akademsyen, siyasetmevan, rojnamevan bi hezaran j mvan bedar bne dibin. Bea nqaa li ser pirsgirkn demokrasiy heftyek dewam dike. Di v amadekariy de aredariya Strasbourg j xwed kedeke girng e. 

Bguman ev babeta ku di bin nav foruma demokrasiy de bi bedariya gelek aliyn cihreng ve dih lidarxistin, girng e. L gava em bala xwe didin, ji mvann vexwend terz birvebirina forum mirov p re dibne ku ev xebata berfireh j nikare xwe berde bin krahiya bra tar ya tevliheviyan jixwe, ji v kombna mezin w encameke wiha j dernekeve.

Li gor bernameya hat ragihandin, 186 kes ji bo v xebat wek qiseker vexwend ne ku li gor parzemnan wiha dihne rzkirin: Ji Ewrpay 142 kes, ji Asyay 20 kes, ji Emerkay 20 kes ji Efrkay 4 kes. Di vir de yekser bala mirov dikine ku yn her km hatn vexwendin ji parzemn yan j welatn ku her zde ji nebna demokrasiy ji hebna populzma behsa w dih kirin bi bandor, tengav birndar in.

Di vir de pirsa yekem ev e; heger fikar metirs ji hatina desthilatdarn populst a ser rveberiyan be, w dem mirov dikare bipirse, ka ima aliyn her zde ji nebna demokrasiy tengav birndar ji bo v xebat nehatine vexwendin? Hewce nake mirov pir dr bie, wek piyn me got: am dr e, ma miar j dr e?

Li salona gewre ya konsey, em prg siyasetmevan nnern Kurd j tn. Ji wan Ertugrul Krk, Kemal Akta, Tuba Hezer Fayik Yagizay bala me dikinin. HDP ji bo v forum nehatiye vexwendin. Ji Tirkiyey partiya CHP serok w li wir amade ne. Herwisa maf axaftin j dane wan. Ev j dide nan ku amadekariya v civn di bin fikar yan j metirsiya hin dewletan de hatiye kirin ku ew bi xwe j di nav w aroveya wek siyaseta populzm de dihte binavkirin de ne.  

Populzma ku bye babeta niqaa v xebat i ye, ew awa l dinihrin? Populzma ku KE li ser radiweste ji bo bipketina mirovahiy wek xeterek dibne, bi kinah desthilatn rastgir, dijbiyan neraz ne. Li gor wan, ev desthilatn ku di van saln daw de her die bi hz dibin, populst in. Populzm ne wek deolojiyek yan j alternatfeke ji bo demokrasiy ye, nemaze ew xisarn mezin li pergala demokrat dike ji bo siberoja chan j xeteran dihundirne. L ev babet bi tevah ne li ser derdorn rastgir e. Wek mnak, tevger yan j desthilatn wek li Venezeulay j di nav w arovey de dihne nirxandin. W dem her tit tevlhev dibe. Pirsa duyem j ev e ku ji bo astengkirin yan j heger bi rast j pirsgirk be, ji bo areseriya w j ti pniyaz nayne nqakirin. Jixwe, div mirov di dawiya v forum de li benda biryarn ku hikmet yan j dewletan hiyar bikin, yan j hin tedbran li p wan deynin j nemne. 

Aliyn Kurd yn em gihitin wan, dan xuyakirin ku ev forum sala 2012an ji ro cihtir bye mirov karbye li ser pirsgirkan bhtir bi berfireh biaxive pniyazan bide ber niqa. Wisa xuya ye ku ya sal di bin bandora hin dewlet ango hzn serdest de hatiye amadekirin. Lewre babet di nav aroveyeke teng de hatiye hitin ev j r nade ku pirsgirkn rastn yn chan bne nqakirin.

W gav kku wan mirovn elt bijare li salonn dewlemend bejna xwe dida nan, li ber der konsey j kon berxwedan y Kurdistaniyan du hefteyan li d xwe dihit. Kurdan ji bo deng xwe bigihnin chan ji ser sibeh heta var bnavber doza demokras, at wekheviy dikir. 

Gava em ji konsey derketin avn me bi postern rber Kurd n li ser wan Azad ji Bo Ocalan nivsand, ket, careke din populzma rastn hat bra me. Werin guh bidin Kurdan, bila ew ji we re behsa tgehn mirovahiy yn bivnev bikin. 




410
YEN ZGR POLTKA

Yazarn Tm Yazlar: